Social Innovation Meetup: “Exploring Labs for Social Change” – presentation notes

On April 25, Social Innovation Meetup #4, organized by Hivos and Kennisland, was held in Amsterdam. Theme: “Exploring Labs for Social Change”.  Social innovation labs are very popular as instruments for “changing the system”. However, what actually happens in these labs? How do they help accomplish social change? What’s in “the black box”?

Keynote speakers sharing innovation stories from Kenya, Finland, and Canada were Daudi Were of Ushahidi, Marco Steinberg of the Helsinki Design Lab and Vanessa Timmer of One Earth. In the two days prior to the meetup, representatives of living labs (hubs, experimental learning spaces, etc.) from all over the world gathered in “Lab2“.  Together, these people in the vanguard explored new examples and solutions for system change, some of which were reported at the meetup.  There was also supposed to be a panel discussion to see how their lessons learnt might apply to the Dutch context, but unfortunately that part was cancelled.

The presentations were brief and intense, relaying a flurry of interesting ideas and references. Like at the “Designing Social Cities of Tomorrow” workshop last year, I took presentation notes. They are rough, and only minimally edited, although I have added some links and excerpts from the sites linked to. Together, I think these notes give a nice overview of the many dimensions experienced at the international front lines of real social innovation.

Introduction 

A brief introductory speech was given by Remco Berkhout of Hivos.  There are many tough global problems, like climate change, for which there are no clearcut solutions. Hivos believes that citizen action is key to addressing these problems. People from all over the world are involved in such processes of social innovation. There are many interpretations of what is social innnovation: any idea that makes the world better, creativity of communities to make things better, popukar participation, with resources going to the communities, and so on. The silos need to go. Cities in the south can be great sources of inspiration. Given the pressing problems, labs there are often much more advanced than here in the West!

Daude Were (Ushahidi, Kenya)

In 2007, all hell broke loose after the Kenyan elections, resulting in many riots and murders. Many stories were un(der)reported. We needed to find stories of what was happening, curate them, map them, and archive them. Ushahidi was born, very quickly, in a couple of days. Ushahidi means “witness” or “testimony”. It really is a platform + community + movement.  The basic idea: from people in need to people who help. Does it work? Yes, it’s use has spread way beyond Kenya,  e.g. during the Haiti earthquake  and the Japanese tsunami the platform was used as an emergency platform. By now, it has got many other uses, including mapping harassments, oil spills, social revolutions (Arab Spring, Occupy), and monitoring elections (Tanzania and Zambia), mapping the different reasons why people voted in the Canadian elections, and so on. It is changing the way info flows in the world. How? We meet you where you are (in creating a great diversity of interfaces for sending to and receiving info from the platform). Both high-end applications (for decision makers) and low-end applications (to reach the masses) are important. In an emergency, you can have it set  up in only a few minutes (via crowdmap.com). It’s “Made in Africa”: “if it works here, it will work anywhere in the world “.

We created iHub. Nairobi’s Innovation Hub for the technology community is an open space for the technologists, investors, tech companies and hackers in the area. This space is a tech community facility with a focus on young entrepreneurs, web and mobile phone programmers, designers and researchers.  It is a place to physically meet, partner up, share ideas, get exposure and support. We have over 9,000 members. It’s much more than just another cybercafe: over 40 companies have come out of it in the past few years.  We also have a number of initiatives designed to build an ecosystem around the Kenyan tech entrepreneur: Hub Research, iHub Consulting, iHub Supercomputing Cluster, and the iHub User Experience (UX) Lab. iHubs are started all over the country.

New publication: Towards Sheltered Communication Systems Design – A Socio-Technical Perspective

The proceedings were just published containing my paper: A. de Moor (2012). Towards Sheltered Communication Systems Design: A Socio-Technical Perspective. In Proc. of the 9th Community Informatics Research Network Conference, Prato, Italy, November 7-9, 2012.

Abstract

Social media are powerful conversation technologies. However, exactly how social media afford and constrain complex social requirements in collaborative communities is still ill-understood. One of these requirements concerns the need for sheltered communication systems: systems that support and interlink spheres of stakeholder communication with different required degrees of opacity. We introduce our Socio-Technical Conversation Context Framework as a way to analyze and design such complex socio-technical communication systems. We use collaboration patterns grounded in this framework as conceptual building blocks to capture design lessons learnt about matching community requirements with enabling tool functionalities. We illustrate the approach with the “sheltered communications” lessons learnt in a Dutch case of developing an e-learning tool system for students with physical and mental limitations.

My first MOOC: diary of 1 of 24,000 students following a truly “Massive Open Online Course”

Massive Open Online Courses are all the rage. A truly exciting and massive one (over 24,000 students enrolled!) is the Learn Creative Learning MOOC organized by MIT Media Lab, which will run from February- May 2013 . Since MOOCs are so new, still much ground needs to be broken about what they are, what they mean, and how to organize them. Having enrolled in this course which is so close to my heart, I decided to keep a diary of observations as “an average MOOC student”. I hope they help myself and others make better sense of what this phenomenon means, what deep impact it could have on learning in a globalizing society, but also how to practically organize and “tinker” such courses to realize the vision. Would be interested to hear your own experiences and comments!

6-8 February 2013

• Registration was difficult. No confirmation mail received. Amazing how much stress this generated. Even though all materials are open, also for non-enrolled, the sense of risking “not belonging” was strong. Is this one of the secrets of courses, and continued reasons of existence for physical universities?
• Managed after 5 times to enroll through an Android client, of all devices! Really experienced a thrill when I finally received that confirmation mail!

10 February 2013

• Got an e-mail from an assistant to an earlier mail from me to the team that my application would be processed manually this weekend. No longer necessary, but nice to receive this human touch. They must be overwhelmed.

11 February 2013

• Over 24,000 people enrolled! This is truly a Massive Open Online Course..
• A bot subdivides the masses into learning groups, clever! The bot mail didn’t say how large our group is or who my peer members are. Would be nice to get that sense of awareness. There is “the mother of all Google+” communities supporting the whole course. Each group has its own “mini mailing list” (ours is lcl-849@lcl.mechanicalmooc.org) and is advised to start its own G+ community as well. Wonder if anybody will take the initiative? Normally, I set up these things myself, but now really too busy with too many deadlines…
• Many introduction mails from fellow group members coming in. I’ve also sent mine. Would be nice to have a mailing list archive for future reference, but also to check whether your own mails have actually been distributed, as I often do when sending mails to the Community Informatics Researchers mailing list.
• My introduction mail to the group bounced! Instructions in the bot mail said to “hit the reply button”, which I did, but apparently didn’t work. Now how do I introduce myself to my coursemates?
• I posted my problem on the general course G+ forum.  Immediately got lots of encouraging comments. Nice to feel the buzz!
• Also a second attempt to introduce myself failed. More people seem to have that same problem of recurring bounces. It made me lament: “ Team: please help! Even though I have been admitted to the course, I know feel like an inivisible ghost, not worthy to be seen by my course mates…”
• One of the replies to my Google+ post helped: turns out the reply address was wrong. My introduction mail has been received. Feel so much belonging now
• (4 pm, Dutch time) Getting ready for our 1st live lecture, with 1080 classmates from all over the world, and counting…
• (4:05 pm) Yes, we’ve got live video, but I can hear no sound!
• (4:20 pm)  I hate computers! Checked everything before start of class, YouTube worked fine. When the live stream started, I could see the video, but no sound! Spent a full 15 minutes checking the d..mn PC, finally having to restart it. So, virtually late for class even though physically I was in time!
• Getting introduced by the speakers to the main course ideas & team, really feel excited! Highly interesting speakers and themes ahead in weeks to come
• Student 2.0: switching from Google+ for video via Twitter for backchannel comments to Evernote for note-taking, and back!
• This course big experiment: how to move in #MOOCs from massive, one-way video presentations to small group interactions?

New publication: “It’s the Conversation, Stupid!” – Social Media Systems Design for Open Innovation Communities

My joint book chapter with Mark Aakhus, “It’s the Conversation, Stupid!” Social Media Systems Design for Open Innovation Communities was just published in J.E. Lundström et al. (eds.), Managing Open Innovation Technologies, Springer, Berlin. ISBN 978-3-642-31649-4.

Abstract

Open innovation is about crossing boundaries to create networked synergies in/across collaborative communities. Conversations are the lifeblood of communities, building the common ground of shared meanings, beliefs, interests, norms, goals, trust and social capital. A fundamental challenge for open innovation lies in the successful crafting of the social media systems supporting the community conversations. Innovation communities (which are not limited to business interests but also include public and civic organizations and communities) therefore need to continuously make sense of the conversation context of the tools they use. We provide a conceptual lens with which to examine this socio-technical conversation context. We illustrate the use of this lens with a plausible scenario of open innovation in the societal stakeholder networks around climate change research.

New publication: Creativity Meets Rationale – Collaboration Patterns for Social Innovation

My book chapter “Creativity Meets Rationale – Collaboration Patterns for Social Innovation” was recently published in J. Carroll (ed.), Creativity and Rationale: Enhancing Human Experience by Design, Springer, Berlin. ISBN 978-1-4471-4110-5.

Abstract

Collaborative communities require a wide range of face-to-face and online communication tools. Their socio-technical systems continuously grow, driven by evolving stakeholder requirements and newly available technologies. Designing tool systems that (continue to) match authentic community needs is not trivial. Collaboration patterns can help community members specify customized systems that capture their unique requirements, while reusing lessons learnt by other communnities. Such patterns are an excellent example of combining the strengths of creativity and rationale. In this chapter, we explore the role that collaboration patterns can play in designing the socio-technical infrastructure for collaborative communities. We do so via a cross-case analysis of three Dutch social innovation communities simultaneously being set-up. Our goal with this case study is two-fold: (1) understanding what social innovation is from a socio-technical lens and (2) exploring how the rationale of collaboration patterns can be used to develop creative socio-technical solutions for working communities.

LinkedIn Maps: art or science?

LinkedIn is a great resource for exploring professional profiles. However, when your personal social network starts to grow into the hundreds of contacts, it becomes very hard to – quite literally – still see the bigger picture. One feature that can help you visualize your network is LinkedIn Maps. It both shows the links between your connections and color-codes major clusters that are rough approximations of the various professional and personal worlds you move around in. You can zoom in and out, and select individual contacts to see which persons you know they are also connected to.

Of course, it makes for pretty art. However, the maps can also be useful. First, they give you a quick sense of the roles you play in your social world, through the colored sub-networks. Another use is to find out which people who you think don’t know one another, in fact are acquainted.

My LinkedIn Map – Overview

To give you an idea of what LinkedIn Maps is about in practice, here are some of my own maps. First, the total overview, showing the “regions of my personal world map” (click on the figures to see the details). For instance, one big region is formed by my local Tilburg connections, other regions by my Tilburg University research contacts, my international Community Informatics research connections, etc.

Zooming in on my personal network

The closer the regions are to my own node, and the more densely connected they are, the more they represent my “daily social circles”. When zooming in, the names of individual connections become visible.  The bigger the dots depicting my contacts, the more they are connected to my own contacts, and the more likely we have something in common, if only by knowing the same people.

Zooming in on a close “general connector” who is well connected to many of the people I know across many of my social circles

Finally, by selecting particular contacts, you can quickly explore which of your contacts in the various regions you share. This can be very valuable information, in, for example, setting up joint projects, selecting network coordinators or community managers who need to act as “spiders in your webs”, and so on. In this figure, I have selected one of my close contacts, and immediately see he is quite evenly connected to all of my “daily networks”. If I were to set up a project involving those networks, he would be a good candidate to ask for assistance.

Zooming in on a “specialized connector” who is well connected to many of the people I know in one particular circle

On the other hand, the contact I selected in this example, is very much connected to many of the people in my subnetwork that I have dubbed my “Tilburg University research network”. So, if I were to set up a joint research project with my former colleagues, he would be one of the persons to talk to first!

“Designing Social Cities of Tomorrow” workshop – presentation notes

On February 17, the international  “Social Cities of Tomorrow” conference was held in Amsterdam. Prior to this conference, a three-day “Designing Social Cities of Tomorrow” workshop was held in which international participants from various professional backgrounds collaborated with local stakeholder organisations on 4 real-world urban cases: Urban Pioneers Zeeburgereiland (Amsterdam), Haagse Havens (The Hague), Strijp-S (Eindhoven), and Amsterdam Civic Innovator Network. On February 16, the results of this workshop were presented in a sold-out hall. Fortunately, I managed to get one of the last tickets. I was particularly interested in this workshop, as I thought it might generate some concrete ideas to help us co-create the new Tilburg Spoorzone. I was not disappointed, and really very pleased with the overall quality, originality, and feasibility of the ideas.

For the first three cases, quite detailed “how to do it” plans were unfolded, the presentation of the fourth case focused on the theoretical underpinnings of a civic innovator network. A good summary by Laurent Hubeek of the presentations  of case 1 & 2 can be found here, that of case 3 & 4 here. I took detailed notes during the case presentations. They’re rather rough, but I include them here to capture the atmosphere and as an additional recording of the insights presented. Hopefully they help to inspire further thinking.

---

Introduction

Hi-tech is increasingly influencing life in today’s cities.  ”Smart Cities” are hot.  The main problem with these visions: where are the people?! Can we use the same hi-tech to make the cities more social instead of (just) smart? The key question therefore is:  How can we use digital technologies to make our cities more social, rather than just more hi-tech?

Social cities: it’s not about a blueprint, but a design approach. It’s a way of thinking about cities that are highly technological, but which is not about the technology itself,  but about the people. Now,  how do you design for social cities? How do you engage and empower publics (groups of people) to act on communally shared issues?

The digital element leads to a qualitative shift:

• There’s a new resource: the data the city is generating
• Name issues in new ways, discover patterns, bring up/visualize new issues in ways you couldn’t do before
• Engage people, give them a new sense of place (e.g. storytelling, urban gaming)
• Ways how we organize ourselves: peer-to-peer organization around issues

Taking this into account, the questions posed to the teams were:

• How can we get citizens to feel they belong and feel that the city belongs to them as well?
• How do we design for ‘ownership’?

Case 1: TEMPLoT (= temporary plot)

 

Municipalities are plagued by having many unused vacant parcels.  Zeeburgereiland Amsterdam is a typical case. However, most of Europe is dealing with same issues. Key idea: “temporary” could become the stimulus.

Nothing is happening on Zeeburgereiland, it is literally a no go zone. The city idea was to make it available as a 10 year-lease for 1 euro. Why not make it much more temporary:  what  if the urban pioneer was only given the land for 365 days instead of 10 years? The temp architecture initiative wants experts to meet some place to advise new urban pioneers to do something “tomorrow”. These expert roles are: owner, developer, designer, manager. However, what if the urban pioneers are the experts? Individuals could start playing those roles themselves. To do so, maybe these urban pioneers don’t need a place but a platform? This system consisting of a website plus apps could be TEMPLoT.

Zeeburgereiland = 3,6 ha plot minus 15% infrastructure. Possible uses: Recreation? Entertainment, Amusement, Do Nothing? As the area is sandwiched between superdense neighbourhoods: what if its main use were a garden? It could provide a temp infrastructure consisting of private parcels, plus an area for a larger community “Contribution Zone”. Flex spaces  would be adjacent to private spaces, which can help in the building of mini communities. Manage the collective usage online via TEMPLoT.

Follow the seasonal life cycle: in December, start planning the temp infrastructure, in January, do the bidding process, after that the building and planting etc., use summer for enjoying festivals, then in October/November, do the clean up process. Coordination can happen online. The flex space is the negotiation space (through bidding) between the neighbours. Contribution zone: everybody has to contribute something there (time, energy, skills & knowledge, teaching, network, etc.). These contributions are visible in your online profile, so your neighbors know your involvement. Potential individual uses: relaxation, family plot, artist studio, etc.

 

Stakeholder organization response:

 

It for sure is possible. It could become a way of “citymaking”. Should not only be gardens, however, the area could also be used in another way. A potential problem is that  people like it so much that they don’t want to leave? Also, the app used in the plotting process should be simple. What if it would also allow pioneers to change plot? Would be great if it could also help to increase the skills of participants.

Impressed by the “back to basics” approach. This is refreshing, as city design has become so (unnecessarily) complex these days. Nice it’s so hands-on.

Commitment:  the tender for Zeeburgereiland is already out, we could add this digital approach. Every city in Europe has such a map of vacant plots. Many other cities could also apply this approach: investigate how other cities can be involved?

 

Audience response: 

 

There’s a similar project in Ghent, Belgium. It’s about gardens, people could buy it with invented city currency, so that everybody could afford a plot, also those without money. You put in your effort and got the virtual currency. However, what was the duration of the lease? The temp focus is very important.

 

De Tilburgse Spoorzone als “Laboratorium voor de Maatschappij van de Toekomst”

De Tilburgse Spoorzone (zie ook Co-Creatie Kerngebied Spoorzone, De:Werkplaats, Spoorzone site Brabants Dagblad en de Spoorzone Facebook groep) staat in het centrum van de belangstelling. Ruim 2,5 kilometer lang met een oppervlakte van 75 hectare ligt deze voormalige NS werkplaats bijna volledig braak, maar met een geweldige potentie in deze stad van creatievelingen, makers, doeners en denkers.

Het is de bedoeling dat de Spoorzone een “Kennis Plus Profiel” gaat krijgen.  Om dit in te vullen wordt onder meer gedacht aan het realiseren van een bibliotheek van de toekomst, een leer- en kennisomgeving en een “social innovation kenniscampus”. O.a. Fontys Hogescholen, Tilburg University en TiasNimbas worden hierbij betrokken. Fontys heeft onlangs bekend gemaakt over te gaan met haar opleidingen Creative Industries en Journalistiek, op weg naar een “campus 3.0″. Maar ook cultuur ontbreekt niet in deze mix, zo is als voorhoede de Hall of Fame sinds kort in dit gebied gehuisvest en wordt het gerenoveerde Deprez-gebouw al geruime tijd gebruikt als huisvesting voor maatschappelijke organisaties en voor het organiseren van allerlei presentaties, debatten en manifestaties. Koppel hier nog allerlei toekomstige bedrijvigheid van creatieve en  andere ondernemers aan en er is sprake van een uniek gebied dat op allerlei manieren kan gaan bruisen.

Hoewel de potentie enorm is, is de verwarring dat ook. Zoveel betrokkenen, zoveel belangen, zoveel mogelijke invullingen, zoveel tekorten… Hoe zo’n enorm gebied in te richten, zodanig dat het recht doet aan de diversiteit van alle belanghebbenden, maar dat er tegelijkertijd de verbinding tussen zoveel mogelijk bewoners wordt gelegd? Wat is de “eenheid in verscheidenheid”, wat is het “grote verhaal” dat verteld kan worden over dit gebied? Een verhaal wat Tilburg op de kaart zet, niet alleen provinciaal of nationaal, maar internationaal? Een verbindend idee dat ervoor zorgt dat mensen naar Tilburg willen komen om dit gebied met eigen ogen te zien en te beleven, maar ook om mee te doen, of in de taal van vandaag de dag, de Spoorzone te helpen “co-creëren”?

Vorig jaar vond er in Noord-Brabant een bijzonder interessante exercitie plaats, georganiseerd door BrabantBrein, om zoveel mogelijk concrete ideeën te verzamelen om te komen tot een letterlijk betere samenleving. In de hele provincie werden bijeenkomsten georganiseerd, waarin door een groot aantal teams ideeën werden gegenereerd, gepresenteerd, geselecteerd en steeds verder verfijnd. Een van de geselecteerde ideëen betrof het beschouwen van Noord-Brabant als laboratorium van de “Maatschappij van de Toekomst”:

Noord-Brabant als laboratorium van de “Maatschappij van de Toekomst” waarin volop wordt geëxperimenteerd met oplossingen voor complexe, organisatie-overstijgende problemen als vergrijzing, milieuvervuiling, integratie enz. Brabant heeft hiervoor uitstekende “faciliteiten”: een groot aantal verschillende stakeholders met veel verschillende expertise, een zeer gevarieerde economie, een informele cultuur, bereidheid tot samenwerken, enz. Geleerde lessen zouden vervolgens als voorbeeld kunnen dienen voor andere provincies en regio’s in Europa.

Ooit stond het “Huis van de Toekomst” in Rosmalen. Tilburg ligt in het hart van Midden-Brabant. De Spoorzone ligt in het centrum van Tilburg. Wat nu als we de Spoorzone (als “hart van het Hart van Brabant”) maken tot het provinciale “laboratorium voor de Maatschappij van de Toekomst”? Het betreft hier een speciaal soort laboratorium: een “living lab”. Een living lab is een ecosysteem van de private en de publieke sector, waarin het leggen van verbindingen en het aanjagen van innovatie centraal staat. Zo’n living lab gedachte sluit ook uitstekend aan op “social innovation” als het centrale thema van de regio Midden-Brabant, zoals deze reeds uitvoerig gestalte krijgt in het samenwerkingsverband Midpoint Brabant.

Vanuit deze gedachte bezien wordt de Spoorzone een enorm spannend ecosysteem van innovaties waar bedrijfsleven, overheid, onderwijs, culturele instellingen, creatieve ondernemers en burgers samen laten zien hoe onze maatschappij er over zoveel jaar uit zou kunnen en moeten zien. Technische en sociale innovaties, nieuwe kunst-, cultuur-, onderwijs- en onderzoeksconcepten, maatschappelijke scenario’s, een uitdijend web van steeds veranderende  en met elkaar verbonden ideëen waarmee de maatschappij van de toekomst wordt vormgegeven. Allerlei kruisbestuivingen van goede ideëen die plaatsvinden in gebouwen en installaties maar vooral ook door middel van nieuwe media, presentaties en debatten, workshops en conferenties, onderzoeksprojecten,  samenwerkingsverbanden tussen de meest onwaarschijnlijke partners, netwerken van overlappende communities…

Enkele voorbeelden van hoe die kruisbestuivingen eruit zouden kunnen zien:

• Grote zorginstellingen als De Wever laten (samen met grote verzekeraars als Interpolis of CZ) in een tentoonstellingszaal zien hoe mantelzorgers en professionals om zouden kunnen gaan met mensen met dementie in de Dementie Experience. Ernaast wordt een congres voor verzekeraars en zorgverleners uit heel Europa gehouden in de Koepelhal over hoe deze innovatieve aanpakken een bijdrage zouden kunnen leveren aan het verbeteren van de levenskwaliteit en het terugdringen van de zorgkosten.
• Studenten Journalistiek van Fontys werken samen met uitgeverijen als Zwijsen o.a. op basis van toekomstscenario’s van het Tilburg Social Innovation Lab aan het vertellen van het “Maatschappij van de Toekomst” verhaal in een digital storytelling project. In dit project worden allerlei crossmediale vormen uitgewerkt, o.a. bestaande uit een groot aantal installaties verspreid over het hele Spoorzone terrein, maar ook met digitale koppelingen naar gerelateerde projecten en discussiefora over de hele wereld. De “buzz” die daardoor ontstaat trekt weer allerlei bezoekers van heinde en verre naar het gebied.
• Het Science Centre werkt samen met de Bibliotheek van de Toekomst en het Wetenschapsknooppunt Tilburg aan het ontwikkelen van digitale en fysieke leerlijnen om kinderen van de basisschoolleeftijd al te enthousiasmeren voor de wetenschap. Via een online “kinderkennisbank” bereiden kinderen uit de hele regio en zelfs de rest van het land zich voor op een lesthema om dan met het openbaar vervoer af te reizen naar de Spoorzone. Hier zien ze een hele dag wetenschap & techniek in actie in een “Exploratorium“-achtige setting in verschillende gebouwen in de Spoorzone.
• Een consortium van bedrijven, kennisinstellingen en overheden, omgeven door een web van culturele instellingen en creatieve ZZP-ers gaan met elkaar een langdurig samenwerkingsverband aan om te komen tot een nationaal Master Plan om de vergrijzing in 2040 het hoofd te bieden. Het Master plan bestaat uit creatieve interpretaties van wat de effecten van vergrijzing op het dagelijks leven zullen zijn, maar ook ideëen voor heel praktische zorgproducten, voorstellen voor nieuwe zorgprocessen en innovatieve financieringsmodellen. Elk van deze partijen heeft een “ambassade” in de Spoorzone, variërend van een heel gebouw voor de grote organisaties tot een kamer in een verzamelgebouw voor een “community van senioren” die als ervaringsdeskundigen mee willen denken over wat er nodig is. Een vleugel van een van de (functioneel gerenoveerde) karakteristieke NS-gebouwen wordt door Seats2Meet ingericht als permanente “kruisbestuivingsruimte” waarin prototypes worden getoond, vergaderingen en presentaties worden gehouden en de vertegenwoordigers van alle betrokken partijen elkaar voortdurend op allerlei verrassende, inspirerende en informele wijze tegenkomen.

In ons recent verschenen artikel  ”De openbare bibliotheek als stadslab” schetsen Emmeken van der Heijden en ikzelf een scenario voor hoe de bibliotheek van de toekomst eruit zou kunnen zien door het leggen van allerlei slimme verbindingen tussen de fysieke en online wereld. Cruciaal hierbij is dat in eerste instantie gekeken moet worden naar gewenste functies, verbindingen en interacties tussen allerlei (on)mogelijke partijen, samen met die partijen, voordat er geïnvesteerd wordt in fysieke infrastructuur. Voor de Spoorzone als geheel geldt dat zo mogelijk nog meer. Keuzes die nu gemaakt worden bepalen het innovatieve DNA van het gebied voor vele toekomstige generaties. Wordt de Spoorzone een gebied als zoveel andere kwakkelende stedelijke zones, met veel schitterende (en dure) gebouwen, maar veel te weinig leven en “vibe”? Of durven we echt hier met zijn allen samen iets neer te zetten wat Tilburg op de kaart zet bij de provincie, het land en Europa?

Natuurlijk moeten de enorme investeringen gedaan in de aankoop van de Spoorzone worden terugverdiend, zeker gezien de zware financiële tijden die de stad nu doormaakt. Het een hoeft het ander echter niet uit te sluiten. Een simpele voetgangerstunnel onder het station moet als “deur naar het gebied” zo spoedig mogelijk en tegen geringe kosten kunnen worden aangelegd. Veel bestaande gebouwen kunnen op sobere wijze worden gerenoveerd, zodat deze voldoen aan minimale functionele en veiligheidseisen.  Als ze zich nieuwbouw (nog) niet kunnen veroorloven, kunnen speciale contractvormen mogelijke bewoners (van ZZP-ers tot grote organisaties) aantrekken om in die gebouwen een tijdelijke “innovatie-ambassade” te openen. Op deze manier begint ongebruikt terrein al op korte termijn inkomsten te genereren voor de gemeente en kunnen de pioniers per direct beginnen het living lab ecosysteem te ontwikkelen. Tevens wordt zo tijd gewonnen om tot goed afgewogen plannen te komen in een transparent proces van consultatie, samen met huidige en toekomstige belanghebbenden en bewoners van het gebied, met projectontwikkelaars en gemeente, met mee- en tegendenkers, offline en online.

Tilburg heeft zichzelf al vele malen opnieuw uitgevonden. We hebben nu nog de  kans om iets groots te realiseren. Laten we die kans grijpen.

PS: Oorspronkelijk heette deze blog “De Tilburgse Spoorzone als “Living Lab voor de Maatschappij van de Toekomst”. “Living lab” is echter jargon dat gebruikt kan (en moet) worden in beleidsstukken, omdat het een specifiek soort (sociaal-maatschappelijk i.p.v. een technisch) laboratorium betreft. Om het idee duidelijk te maken aan de gemiddelde leek, is het naar mijn mening beter om gewoon de term “laboratorium” te gebruiken. Zo kan het verhaal beter verteld worden en blijven hangen.

Weaving the Web: Launch of the Tilburg University Science Junction

Today, Tilburg University’s Science Junction was launched:

The Children’s University aims to work together with regional schools to develop curriculums and teaching materials for more gifted primary school students from groups 7 and 8 (age 10 to 12). The goal: making knowledge available to primary school students, and to show how much fun science is.

Weaving the Web

The opening ceremony consisted of weaving a giant web between the participants, by having them throw around loads of balls of wool. Besides it being superbly funny and engaging, it also resulted (both in terms of process and product) in one of the best visual metaphors of The Web I have come across! See the weaving of the web in action at this photo stream.

Meebouwen aan de Creatieve Piramide van Brabant Brein

Vorige week heb ik meegedaan met een avond van Brabant Brein in Breda. Uit “de folder“:

Brabant Brein is een unieke denktank die de creativiteit, kennis en denkkracht van Brabantse topspecialisten uit 11 sectoren en vanuit alle denkbare disciplines bundelt. Dwars tegen de huidige hokjesgeest in, worden hier bruggen geslagen tussen alfa- en bètawetenschappen, de kunsten, het bedrijfsleven, de overheid, onderwijs en wetenschap. Doel van dit alles? Te komen tot een betere provincie, een betere stad, dorp, buurt, straat en huis. Kortom: om te komen tot een betere samenleving. Brabant Brein is te zien als het netwerk waarmee we ‘De Kunst van het Samenleven’ tot grote hoogte kunnen opstuwen. De structuur van dit netwerk wordt gevormd door een Brabantse vinding: de Creatieve Piramide.

Eindresultaat van een avond hard werken

Het concept van Brabant Brein om het genereren en schiften van ideeën te schalen is erg interessant. Elke deelnemer was toegewezen aan een expert groep. Ik was lid van het Team Sociale Innovatie (zie ook verslag van collega-teamlid Sjaak Evers). Eerst schreven alle deelnemers individueel een aantal ideeën op. Aan het eind kreeg iedereen 5 stickers om op de voor hen meest interessante ideeën te plakken. De 3 ideeën met de meeste stickers gingen door naar de volgende ronde.

In Ronde 2 ging men door naar een andere groep, waarin verschillende expertises waren gemixt. Zo zaten in mijn groep vertegenwoordigers van de groep “Muziek”, “Allochtonen” en “Ambtenaren”. Iedereen presenteerde kort de ideeën uit de vorige ronde, waarna weer een sessie van individueel ideeën genereren en stickeren volgde.

In Ronde 3 ging iedereen terug naar zijn of haar oorspronkelijke groep, in mijn geval dus het Team Sociale Innovatie. Nu stond de vraag “Wat  zijn de beste bijdragen voor de kunst van het samenleven vanuit de expertise van de groep?” centraal. Weer volgde een sessie van individueel ideeën genereren en stickeren.

De avond werd besloten met een plenaire sessie, waarin alle groepen hun beste ideeën presenteerden.

Na een serie van deze basisbijeenkomsten, komen weer follow-ups, waarin de teamleiders verder gaan met de verzamelde ideeën. Uiteindelijk komt er een boek en zullen alle ideeën via een website beschikbaar worden gesteld.

Een vraag die een aantal van ons zich wel stelden was dat het geheel nogal hiërarchish is. Is er wel zoiets als “het beste idee”? Het is logisch dat er een schifting van ideeën moet plaatsvinden om bijvoorbeeld provinciaal beleid op te kunnen baseren. Het zou echter ook nuttig zijn als er een soortgelijk proces wordt opgezet dat inspeelt op de inherente “Wikipedia” netwerkstructuur van de verzamelde rijkdom aan suggesties. Dit zou kunnen door provincie-breed communities van belanghebbenden te formeren die bepaalde ideeën “adopteren”.  Als er genoeg van dergelijke communities ontstaan – die met elkaar in contact komen door de vele verbindingen tussen de ideeën – kan het “maatschappelijk weefsel” van de provincie behoorlijk versterkt worden.

Via de Brabantse Innovatie Kwartiermakerscommunity (BRINK) proberen we een stukje van dat weefsel te maken. Een van de aan BRINK gerelateerde ideeën over de kunst van het samenleven werd trouwens verkozen om door te mogen gaan “in de volgende ronde”:

Noord-Brabant als laboratorium van de “Maatschappij van de Toekomst” waarin volop wordt geëxperimenteerd met oplossingen voor complexe, organisatie-overstijgende problemen als vergrijzing, milieuvervuiling, integratie enz. Brabant heeft hiervoor uitstekende “faciliteiten”: een groot aantal verschillende stakeholders met veel verschillende expertise, een zeer gevarieerde economie, een informele cultuur, bereidheid tot samenwerken, enz. Geleerde lessen zouden vervolgens als voorbeeld kunnen dienen voor andere provincies en regio’s in Europa.